Kręgosłup psa

 Od jego poprawnej budowy i funkcjonowania zależy zdrowie naszego podopiecznego. W wielu przypadkach przy konsultacji nieprawidłowości funkcjonowania i wad kręgów pomocne może się okazać poznanie anatomii tej części szkieletu naszego pupila.

Przyjrzyjmy się kolejnym odcinkom tej ważnej części szkieletu psa.

 

 

Kręgosłup

ma budowę odcinkową i w skład każdego odcinka wchodzą kręgi.

Kolejne odcinki kręgosłupa w kolejności to:

 

 - odcinek szyjny

- odcinek piersiowy

- odcinek lędźwiowy

- odcinek krzyżowy

- odcinek ogonowy

 

Kręgi pomimo skomplikowanego kształtu posiadają te same części wchodzące w skład ich budowy. W każdym kręgu wyróżnia się trzon, który ma dwa końce; doczaszkowy czyli głowę kręgu oraz doogonowy czyli dół kręgu i ponadto skierowany dogrzbietowo łuk na którym osadzone są  wyrostki; kolczasty, poprzeczne, stawowe doczaszkowe i stawowe doogonowe.

 

Kręgów szyjnych (C) u ssaków domowych jest zawsze 7. Wśród kręgów szyjnych wyróżniają się budową dwa pierwsze, a mianowicie kręg szczytowy i kręg obrotowy.

Kręgów piersiowych jest: u mięsożernych 13 (lub 12-14)

Kręgów lędźwiowych  7

kręgów krzyżowych zrośniętych w kość krzyżową jest: u mięsożernych 3

kręgów ogonowych (ilość bardzo zmienna) jest: od 20 do 23.       

 

Odcinek szyjny kręgosłupa.

 

Kręg szczytowy, dźwigacz, atlas - to kręg nietypowy w stosunku do pozostałych. Jest on pozbawiony części zasadniczej jaką jest trzon. W okresie zarodkowym trzon oderwał się i przyłączył się do kręgu II tworząc  jego ząb obrotowy.

              W kręgu tym wyróżnia się dwa łuki; dolny czyli dobrzuszny, zastępujący trzon i łuk górny czyli dogrzbietowy, który jest odpowiednikiem właściwego łuku kręgowego. Obydwa łuki kręgu szczytowego zespalają się z sobą. W ten sposób powstają na zewnątrz dwa skrzydła kręgu. Po ich stronie dobrzusznej znajdują się doły skrzydłowe. W miejscu połączenia łuku ze skrzydłami występuje otwór odpowiadający otworowi poprzecznemu innych kręgów. Od tego otworu albo tuż obok niego odchodzi u psa otwór dodatkowy prowadzący do otworu kręgowego. U psa wcięcie skrzydłowe widoczne jest na brzegu skrzydła. Na łuku dogrzbietowym występuje guzek dogrzbietowy, który jest odpowiednikiem wyrostka kolczastego. Na łuku dolnym czyli dobrzusznym znajduje się guzek dobrzuszny Wewnątrz łuku dolnego występuje zagłębienie zwane dołkiem zębowym przeznaczone do zestawienia z zębem kręgu obrotowego. Dogłowowo obserwujemy dwa symetryczne półksiężycowate zagłębienia, czyli dołki stawowe doczaszkowe, służące do zestawienia z kłykciami potylicznymi. W stawie pierwszym kręgosłupa - potyliczno-szczytowym można wykonywać ruchy góra - dół (potakujące) głowy.

             

Kręg obrotowy, obrotnik lub kręg szyjny II jest wyposażony jest w cienki i długi ząb o wspominany powyżej.              

              Trzon kręgu obrotowego nie różni się od odpowiednich w pozostałych kręgach szyjnych. Po stronie dobrzusznej ma on podłużny grzebień. Wyrostek kolczasty obrotnika ma kształt podłużnego grzebienia. Zmodyfikowane wyrostki stawowe doczaszkowe są owalno-wypukłe i skośnie skierowane na boki. Wyrostki stawowe doogonowe kręgu obrotowego wbudowują się w wyrostek kolczasty. Zachowują się wcięcia  kręgowe doogonowe. W stawie szczytowo-obrotowym odbywają  się ruchy obrotowe głowy.

             

 Pozostałe kręgi szyjne od  III do VI są do siebie podobne, tylko kręg szyjny VII jest wyraźnie krótszy. Na znaczną ruchomość odcinka szyjnego kręgosłupa wpływa wyraźny rozwój wyrostków stawowych oraz ukształtowanie końców trzonów kręgowych, w przodzie wypukła głowa, w tyle wklęsły dół.

Wyrostki kolczaste są ciasno ułożone a wyrostki poprzeczne kręgów szyjnych powstają w wyniku zespolenia  właściwych wyrostków poprzecznych i szczątkowych żeber szyjnych, nazywać je możemy wyrostkami żebrowo-poprzecznymi. Kręg szyjny VII odznacza się wyraźnym skróceniem trzonu, i tym upodabnia się do kręgów piersiowych. Również długość wyrostka kolczastego jest zbliżona do długości tego wyrostka w kręgach piersiowych. Wyrostki poprzeczne są krótkie, pozbawione otworu poprzecznego. Na końcu doogonowym kręgu znajdują się dołki żebrowe doogonowe na podobieństwo takich samych jakie występują na kręgach piersiowych i służą do zestawienia z głową pierwszego żebra.

 

Odcinek piersiowy kręgosłupa.

             

Kręgi piersiowe (Th) u mięsożernych występują w liczbie 13.

              Istotną cechą kręgów piersiowych są ślady ich połączenia z żebrami w postaci dwóch par dołków żebrowych doczszkowych i doogonowych usytuowanych na odpowiednich końcach trzonów kręgowych, oraz dwóch symetrycznych dołków żebrowych wyrostków poprzecznych umieszczonych na obwodzie krótkich wyrostków poprzecznych. Dołek żebrowy doogonowy kręgu poprzedzającego, łącznie z dołkiem żebrowym doczaszkowym kręgu następnego, tworzą miseczkowate zagłębienia do zestawienia z głową żebra podczas gdy guzek żebra (patrz budowa żebra) zestawia się z dołkiem żebrowym poprzecznym.

              Trzony kręgów piersiowych są krótkie o spłaszczonych końcach, co świadczy o ograniczonej ruchomości kręgosłupa w tym odcinku. Grzebień dobrzuszny występuje wyraźnie na trzonach w początkowym i końcowym odcinku piersiowym kręgosłupa. U psa brak dołków żebrowych na ostatnich 3-4 kręgach.

 

              Wyrostki kolczaste kręgów piersiowych są wysokie w porównaniu z pozostałymi odcinkami kręgosłupa. Są one pochylone ku tyłowi i krawędź doczszkowa jest ostrą, doogonowa zgrubiała z  podłużnym wgłębieniem. Wyrostek kolczasty kończy się wyraźnym zgrubieniem, czyli guzowatością kolczastą. Wyrostek kolczasty kręgu 10 u psa jest ustawiony prostopadle do płaszczyzny czołowej przechodzącej przez całą długość kręgosłupa. Wyrostki pozostałych kręgów są już pochylone w kierunku doczaszkowym. Wysokie wyrostki kolczaste pierwszych kręgów piersiowych z chrząstką łopatki stanowią podłoże kostne dla okolicy międzyłopatkowej zwanej u zwierząt kłębem.

               W kręgach piersiowych wyrostki stawowe uległy wyraźnej redukcji, stąd nikły stopień ruchomości tego odcinka. Zastępują je powierzchnie stawowe przednie i tylne widoczne na łukach kręgowych u nasady łuku kręgowego.

              U psa, rozpoczynając od XII kręgu w kierunku doogonowym, pojawiają się na krawędzi doogonowej łuku wyrostki dodatkowe, w kształcie ostrych kolców skierowanych doogonowo. U psa wcięcie kręgowe doczszkowe jest ledwie zaznaczone, natomiast wcięcie kręgowe doogonowe jest głębokie.

  Odcinek lędźwiowy kręgosłupa.

 Kręgi lędźwiowe (L) - u mięsożernych jest ich 7.

              Trzony kręgów lędźwiowych są najdłuższe i najlepiej rozwinięte ze wszystkich odcinków kręgosłupa.

Głowa i dół kręgowy są wyraźnie spłaszczone, co uzasadnia zmniejszoną ruchomość tego odcinka. Wyrostki kolczaste, skierowane do przodu. Zamiast typowych wyrostków poprzecznych występują długie, wyrostki żebrowe. Są one ustawione skośnie w dół i do przodu. Wyrostki suteczkowate osadzone na mocnych wyrostkach stawowych doczszkowych tworzą wspólnie wyrostek suteczkowato-stawowy. U mięsożernych z tylnej krawędźi łuku wystają w kierunku doogonowym ostre wyrostki dodatkowe.

 Odcinek krzyżowy kręgosłupa.

 Kręgi krzyżowe (S) zrastają się w jedną kość krzyżową, która u składa się z 3 kręgów.

Kość krzyżowa jako sztywny odcinek kręgosłupa tworzy jednocześnie ważny element składowy miednicy kostnej. Kręgi krzyżowe doogonowo zmniejszają się i stają się coraz węższe. W efekcie kość krzyżowa przypomina zarys trójkąta o podstawie skierowanej ku głowie i wierzchołku skierowanym doogonowo. Powierzchnia dobrzuszna czyli miedniczna jest gładka, lekko wklęsła. Widać na niej charakterystyczne kresy poprzeczne, będące śladem zrostu poszczególnych trzonów kręgowych, stopniowo zanikające doogonowo. Brak przestrzeni międzyłukowych. Wyrostki kolczaste zespalają się u nasady łuków, a ich końce obwodowe zachowują samodzielność. Mięsożerne obok dobrze zachowanych wyrostków stawowych doczszkowych I kręgu krzyżowego, mają widoczne, w postaci guziczkowatych wyniosłości, zmodyfikowane wyrostki stawowe w pozostałych kręgach krzyżowych. Jedynie u psa występują wyraźne wyrostki stawowe doogonowe tylko na ostatnim kręgu krzyżowym. Połączone otwory kręgowe kręgów krzyżowych tworzą kanał krzyżowy. Od powierzchni dogrzbietowej z kanałem kręgowym komunikują się otwory krzyżowe dogrzbietowe, a od powierzchni miednicznej otwory krzyżowe miedniczne. Silnie rozrośnięte wyrostki poprzeczne I kręgu krzyżowego, i II kręgu, tworzą skrzydła kości krzyżowej. Na skrzydłach widoczne są chropowate powierzchnie służące do połączenia z miednicą.

 Odcinek ogonowy kręgosłupa.

 Kręgi ogonowe, oznaczone w skrócie jako Cy, cechą charakterystyczną tego odcinka kręgosłupa jest postępująca redukcja wszystkich części składowych kręgu, począwszy od trzonu i łuku kręgowego, a skończywszy na wyrostkach. W odcinku ogonowym kręgi nie tylko maleją, ale zatracają cechy właściwej dla siebie budowy, co wyraża się redukcją otworów i łuków kręgowych wraz z występującymi na nich wyrostkami, oraz postępującym uwstecznieniem ocalałych trzonów kręgowych. Wspomniane części kręgu zachowują się w formie szczątkowej na pierwszych dwóch lub trzech kręgach ogonowych. Jako swoista nowość, nie odnotowana w poprzednich odcinkach kręgosłupa, w kręgach ogonowych pojawiają się wyrostki naczyniowe, które mogą się zamykać i tworzyć łuki naczyniowe. Liczba kręgów ogonowych wynosi u psa od 20 do 23. Różnice w liczebności kręgów ogonowych zależą też w dużym stopniu od rasy zwierząt.

 Do szkieletu osiowego zwierząt zaliczamy klatkę piersiową zamkniętą od góry kręgami odcinka piersiowego kręgosłupa, boczne ściany ograniczają żebra a dno klatki piersiowej stanowi mostek.

 

U psa jest tyle par żeber, ile kręgów piersiowych czyli 13.

Żebro składa się z dwóch części: żebra kostnego i chrząstki żebrowej. Żebra przednie łączą się z mostkiem bezpośrednio, stąd ich nazwa żebra mostkowe, zwane też żebrami prawdziwymi. Żebra położone doogonowo od przednich nie mają kontaktu z mostkiem i łączą się z nim pośrednio poprzez chrząstki tworzące łuk żebrowy. Takie żebra nazywamy łukowymi lub rzekomymi. U psa z reguły ostatnia para  pozbawiona jest kontaktu z łukiem żebrowym i kończy się wolno w mięśniach, takie żebra nazywamy mięśniowymi lub wolnymi. Pies ma z reguły 13 par żeber, w tym 9 prawdziwych i 4 rzekome w tym ostatnia para żeber wolnych.          

Żebro kostne ma na końcu bliższym głowę żebra. Powierzchnia stawowa głowy żebra jest podzielona bruzdą głowy żebra na dwie powierzchnie, przednią i tylną. Obie powierzchnie są przeznaczone do jednoczesnego zestawienia z dwoma sąsiadującymi kręgami. Zestawiają się one z odpowiednimi dołkami żebrowymi na trzonach kręgów piersiowych; dołkiem kręgowym doogonowym kręgu poprzedzającego oraz dołkiem kręgowym doczaszkowym kręgu następnego.

              Przewężenie kostne biegnące za głową żebra określamy jako szyjkę żebra, a wyniosłość leżąca na drugim końcu szyjki nazywamy guzkiem żebra, który posiada gładką powierzchnię stawową służącą do zestawienia z dołkiem żebrowym wyrostka poprzecznego odpowiedniego kręgu piersiowego. Koniec bliższy, przykręgowy żebra, nieco poniżej od guzka, jest oddzielony od środkowego odcinka żebra czyli trzonu żebra za pomocą zgięcia zwanego kątem żebra. Powierzchnia wewnętrzna trzonu ma w pobliżu krawędzi doogonowej zagłębienie zwane bruzdą żebra, która mieści tętnicę, żyłę i nerw międzyżebrowy. Koniec dalszy, obwodowy, żebra kostnego zespala się z chrząstką żebrową. Zespolenie to ma charakter spojenia. Żebro kostne łączy się z chrząstką żebrową pod pewnym kątem zwanym kolanem żebra. Chrząstka żebrowa żeber prawdziwych łączy się z mostkiem stawem mostkowo-żebrowym. Chrząstki żeber rzekomych są cieńsze i zarazem dłuższe niż chrząstki żeber prawdziwych. Nakładają się one na siebie od strony doogonowej i tworzą wspomniany już łuk żebrowy, który sięga do mostka.

 

W mostku wyróżnia się trzy części: rękojeść mostka, trzon mostka oraz wyrostek mieczykowaty zakończony chrząstką mieczykowatą. Rękojeść jest doczaszkową częścią mostka, odgraniczoną od trzonu przez wcięcie żebrowe dla II pary żeber. Wynika z tego, że rękojeść ma po obu stronach wcięcia żebrowe dla I pary żeber. Trzon mostka u psa ma kształt czworoboczny i składa się z 6 skostniałych odcinków połączonych chrząstkozrostami mostkowymi. Po obu stronach mostka występują symetryczne zagłębienia czyli wcięcia żebrowe. Służą one do zestawienia z chrząstkami żebrowymi żeber prawdziwych.           Wyrostek mieczykowaty stanowi zakończenie mostka od strony doogonowe i  nie łączy się z żebrami. Składa sie z dwóch części: właściwego wyrostka mieczykowatego oraz wąskiej chrząstki mieczykowatej.

 Kończyna miedniczna psa - kościec 

               Obręcz kończyny miednicznej zwierząt domowych nie różni się swą budową od tej jaka występuje u innych kręgowców. Nawiązuje ona ścisłą łączność z kręgosłupem za pośrednictwem kości krzyżowej w stawie krzyżowo-biodrowym. Obręcz miedniczna składa się z dwóch kości miednicznych, prawej i lewej, a każda obejmuje trzy kości: biodrową, kulszową i łonową, zrośnięte ze sobą w panewce miednicznej, połączonej z głową kości udowej w stawie biodrowym.

             

Kość miedniczna powstała z zespolenia trzech rozwojowo samodzielnych kości trwale z sobą zrośniętych. U młodych osobników są one zespolone połączeniem chrząstkowym, a u dorosłych połączenie to ulega skostnieniu. Skośnie doczszkowo i dogrzbietowo układa się kość biodrowa, w położeniu doczaszkowo-dobrzusznym leży kość łonowa a najbardziej doogonowo kulszowa. Wszystkie one zrastają się swymi trzonami tworząc panewkę stawową.

              W miseczkowato wklęsłej i obszernej panewce rozróżnia się obszar przykrawędziowy, okryty powierzchnią stawową zwany powierzchnią księżycową oraz znacznie od niej mniejszą część denną, pozbawioną powierzchni stawowej, zwaną dołem panewki. Powierzchnia księżycowata nie jest ciągła; jest ona przerwana  wcięciem panewki , które otwiera się do dołu panewki. U psa panewka jest płytka, wcięcie panewkowe stosunkowo szerokie zaś powierzchnia księżycowata  wąska  i zgięta.

             

              Kość biodrowa jest najbardziej wysuniętą doczaszkowo kością miednicy. Przewyższa swoją wielkością pozostałe dwie kości - kulszową i łonową.

              W kości biodrowej rozróżnia się dwie podstawowe części: doczszkową czyli skrzydło kości biodrowej i doogonową reprezentowaną przez trójgraniasty trzon kości biodrowej. Skrzydło kości biodrowej ma postać wąskiej płaskiej, wgłębionej od zewnątrz kości. Przednia krawędź skrzydła tej kości zwana grzebieniem biodrowym, a przyśrodkowa część skrzydła zwana jest kolcem biodrowym dogrzbietowym lub guzem krzyżowym. Zewnętrzna, przeciwległa strona skrzydła, to kolec biodrowy dobrzuszny, zwany też guzem biodrowym.

              U psa w kolcu biodrowym dobrzusznym można wyróżnić dwa wtórne kolce oddzielone od siebie nieznacznym, półksiężycowatym wcięciem. Są to: kolec biodrowy dobrzuszny doczszkowy i kolec biodrowy dobrzuszny doogonowy.

              Powierzchnia zewnętrzna kości biodrowej jest miejscem przyczepu mięśni pośladkowych, stąd jej nazwa powierzchnia pośladkowa na niej znajduje się kresa pośladkowa.  Przeciwległa w stosunku do powierzchni pośladkowej to powierzchnia krzyżowo-miedniczna. Wyróżnia się na niej część przyśrodkową, szorstką czyli guzowatość biodrową, która jest miejscem przyczepu dla więzadeł biodrowo-krzyżowych oraz położoną bardziej bocznie w stosunku do poprzedniej powierzchnię stawową zwana też powierzchnią uchowatą, która zestawia się z identyczną powierzchnią  na skrzydle kości krzyżowej w stawie krzyżowo-biodrowym.

              Od powierzchni uchowatej kości biodrowej ciągnie się w dół, wzdłuż trzonu kości biodrowej, aż do kości łonowej, ostry występ kostny zwany linią lub kresą łukowatą, który kończy się na grzebieniu kości łonowej, stąd druga nazwa tej kresy - grzebień biodrowo-łonowy. Górna krawędź trzonu kości biodrowej, doczaszkowo od kolca kulszowego, tworzy wcięcie kulszowe większe. Analogiczne wcięcie, położone doogonowo od kolca kulszowego znajduje się na kości kulszowej jako wcięcie kulszowe mniejsze.

               Kość kulszowa łącznie z kością łonową tworzy dno miednicy kostnej. Część doogonowa kości kulszowej tworzy płytkę, która doczaszkowo przedłuża się w trzon kości kulszowej połączony z panewką oraz gałąź kości kulszowej zaopatrzoną w powierzchnię spojeniową, która z analogiczną powierzchnią drugiej kości kulszowej tworzy spojenie kulszowe.

              Trzon i  gałąź kości kulszowej oraz krawędź doczaszkowa kości łonowej ograniczają największy w miednicy otwór zwany zasłonowym.              Doogonowa część płytki kulszowej kończy się guzem kulszowym. Pomiędzy guzem kulszowym a kolcem kulszowym znajduje się wspomniane wcięcie kulszowe mniejsze. 

 

              Kość łonowa  tworzy dwie, spotykające się pod kątem prostym, w pobliżu spojenia miednicznego, blaszki kostne. Jedna z nich, ułożona poprzecznie, łączy się z panewką jako trzon kości łonowej, a druga układa się po stronie przyśrodkowej spojenia miednicznego jako gałąź doczaszkowa kości łonowej. Przedłuża się ona odpowiednio w gałąź doogonową, zaopatrzoną w powierzchnię spojeniową.

 

 

              Część wolna kończyny miednicznej  obejmuje, podobnie jak w kończynie piersiowej, trzy zasadnicze odcinki; odcinek nasadowy, którego odpowiednikiem jest kość udowa; odcinek przejściowy reprezentowany przez kościec podudzia, złożony z kości piszczelowej i kości strzałkowej i odcinek obwodowy, który występuje jako kościec stopy.

 

              Kość udowa jest jedyną kością mocno umięśnionego uda. Jest również najsilniejszą z kości długich w szkielecie ssaka. Obok funkcji podporowej jest ważnym elementem  narządu ruchu.

 

              Kość udowa, jako jedna z kości długich kończyny. Jej koniec bliższy wyróżnia się półkolistą, skierowaną przyśrodkowo głową, która zestawia się z panewką w stawie biodrowym. W środku głowy widnieje zagłębienie czyli dołek głowy jako ślad przyczepu więzadła głowy kości udowej. Głowa oddzielona jest od trzonu dobrze zarysowaną szyjką. Bocznie od głowy kości udowej znajduje się chropowata wyniosłość, wyrzeźbiona przez mięśnie pośladkowe, zwana krętarzem większym. U mięsożernych leży nieco niżej poziomu głowy. Krętarz większy jest pojedyncza wyniosłością. Poniżej głowy kości udowej na stronie doogonowo-przyśrodkowej trzonu znajduje się ślad przyczepu mięśnia biodrowo-lędźwiowego w postaci krętarza mniejszego. Ma on kształt guza. Między krętarzem większym i mniejszym, po stronie doogonowej kości udowej, leży kresa międzykrętarzowa, powyżej której występuje dół krętarzowy. Po stronie doogonowej wzdłuż trzonu ciągnie się powierzchnia chropowata, którą ograniczają dwie wargi: warga przyśrodkowa i warga boczna. Trzon kości udowej w odcinku dalszym tworzy po stronie doogonowej gładką powierzchnię podkolanową. Po stronie doogonowo-zewnętrznej trzonu, w pobliżu końca bliższego kości udowej, znajduje się ślad przyczepu mięśnia zginacza powierzchownego palców w postaci dobrze widocznej guzowatości nadkłykciowej. Koniec dalszy kości udowej uczestniczy w budowie stawu kolanowego. W związku z tym wyróżnia się na nim dwa kłykcie; kłykieć boczny  i kłykieć przyśrodkowy, biorące udział w budowie stawu udowo-piszczelowego oraz bloczek kości udowej do zestawienia z rzepką w stawie udowo-rzepkowym. Między kłykciami z powierzchniami stawowymi znajduje się widoczny od strony doogonowej wyraźny dół międzykłykciowy. Po stronie doczaszkowo-przyśrodkowej kłykcia bocznego znajduje się ślad przyczepu mięśnia prostownika palców stopy długiego, w postaci dołu prostowniczego. Po stronie zewnętrznej kłykcia bocznego, doogonowo od dołka więzadłowego bocznego, znajduje się ślad przyczepu mięśnia podkolanowego w postaci dołu mięśnia podkolanowego. Na powierzchniach bocznych kłykci przyśrodkowego i bocznego są dobrze widoczne wyniosłości w postaci nadkłykci; przyśrodkowego i bocznego, a nieco niżej od nich leżą odpowiednie dołki  więzadłowe.

              Po stronie doogonowo-dogrzbietowej kłykci kości udowej u mięsożernych znajdują się, wrośnięte w początkowe ścięgna mięśnia brzuchatego łydki, małe trzeszczki Vesala. Ślady ich występowania, jako powierzchnie trzeszczkowe boczne i przyśrodkowe, znajdujemy na stronie doogonowo-dogrzbietowej kłykci. Jest to jedna z bardzo ważnych cech odróżniających kość udową psa. U mięsożernych w ścięgnie mięśnia podkolanowego występuje trzeszczka mięśnia podkolanowego, która kontaktuje się z łąkotką boczną stawu udowo-piszczelowego.

              Rzepka należy do największych kości  trzeszczkowych w organizmie. Jest ona wciśnięta w ścięgno mięśnia czworogłowego uda. Rzepka leży na bloczku kości udowej, w którym przemieszcza się ruchem ślizgowym przy zginaniu kończyny w stawie kolanowym.

              Wyróżnia się w niej skierowaną dogrzbietowo podstawę i przeciwległy, położony dobrzusznie wierzchołek. Po jej stronie doogonowej leży powierzchnia stawowa, przy pomocy której zestawia się ona z bloczkiem kości udowej, a po stronie przeciwnej znajduje się powierzchnia skórna zwana tez powierzchnią doczaszkową.

 

Kościec podudzia należy do odcinka przejściowego tylnego i składa się z dwóch kości: piszczelowej i strzałkowej. Kość piszczelowa, położona po stronie przyśrodkowej, jest silniej rozwinięta niż położona pobocznie kość strzałkowa. Ponadto kość strzałkowa nie bierze udziału w budowie stawu udowo-piszczelowego. Przestrzeń międzykostna podudzia jest skrócona u psa i występuje tylko na wysokości bliższej połowy podudzia, ponieważ w dalszej połowie obydwie kości ściśle do siebie przylegają.

             

 Kość piszczelowa zwana też piszczelą,  należy do kości nośnej i spełnia podobne zadanie jak kość promieniowa w kończynie piersiowej.

              Powierzchnia stawowa bliższa kości piszczelowej obejmuje dwa kłykcie; boczny i przyśrodkowy. Na stronie zewnętrznej kłykcia bocznego leży powierzchnia stawowa strzałkowa do zestawienia ze strzałką. Od strony doogonowej oba kłykcie dzieli wcięcie podkolanowe. Na końcu bliższym między omawianymi kłykciami umieszczona jest wyniosłość międzykłykciowa, składajaca się z dwóch guzków; guzka międzykłykciowego bocznego i guzka międzykłykciowego przyśrod kowego. Obydwa guzki oddziela pole międzykłykciowe. Na krawędzi doczszkowo-bocznej końca bliższego kości piszczelowej leży bruzda prostownicza przeznaczona dla przejścia mięśnia prostownika palców stopy długiego.

              W obrębie trzonu tej kości na powierzchni doczaszkowej znajduje się podłużny, pochylony na zewnątrz grzebień strzałkowy, zakończony dogrzbietowo guzowatością kości piszczelowej. Na powierzchni doogonowej, w bliższej połowie trzonu, rysuje się przebiegająca skośnie i dobrzusznie do brzegu  przyśrodkowego kresa mięśnia podkolanowego. Poniżej tej kresy leżą w połowie długości trzonu liczne kresy mięśniowe.

              Koniec dalszy kości piszczelowej tworzy ślimak, służący do połączenia z kością skokową. Powierzchnia stawowa ślimaka jest podzielona grzebieniem ślimakowym na dwie niesymetryczne części. Po stronie przyśrodkowej ślimaka znajduje się kostka przyśrodkowa. U mięsożernych po stronie zewnętrznej dalszego końca znajduje się wcięcie strzałkowe do zestawienia ze strzałką.

              Kość piszczelowa u psa jest lekko esowato wygięta. Na końcu bliższym dwa guzki wyniosłości międzyguzkowej są jednakowej wysokości. Guzowatość kości piszczelowej jest stosunkowo dobrze wykształcona. Na powierzchni bocznej trzonu w jego dolnej połowie, brzeg  boczny występuje w postaci szorstkiego grzebienia do połączenia ze strzałką, ponieważ właściwa przestrzeń międzykostna podudzia, leży u psa tylko na wysokości bliższej połowy podudzia.

                                                                                  

 

Kość strzałkowa zwana też strzałką przebiega na całej długości podudzia. Koniec bliższy tej kości jest wykształcony jako głowa kości strzałkowej. Na powierzchni przyśrodkowej głowy znajduje się  powierzchnia stawowa do zestawienia z kością piszczelową. Koniec dalszy strzałki tworzy kostkę boczną, która zestawia się z kością skokową.

 

 

Kościec stopy należy do odcinka obwodowego tylnego i obejmuje kości stępu, kości śródstopia i kości palców.

             

Kości stępu u mięsożernych występuje pełnym zestawie:

-  7 kości  różniących się wielkością i kształtem.

Kości stępu  układają się w trzy szeregi. W szeregu bliższym występują dwie kości; położona przyśrodkowo kość skokowa oraz na powierzchni doogonowo-bocznej kość piętowa. W szeregu środkowym przyśrodkowo układa się kość stępu ośrodkowa (kość łódkowata), zaś bocznie leży kość stępowa IV  (kość sześcienna). W szeregu dalszym stępu, przyśrodkowo, leży kość stępowa I (kość klinowata przyśrodkowa), następnie kość stępowa II (kość klinowata pośrodkowa) oraz kość stępowa III (kość klinowata boczna).

                                                                                  

              Największa jest kość piętowa, która przewyższa kość skokową i tworzy, skierowany dogrzbietowo, wyrostek zakończony guzem piętowym. Przyśrodkowo od kości piętowej wychodzi wyrostek zwany podpórką kości skokowej, a doczszkowo-bocznie hakowaty wyrostek dziobiasty zwany też wyrostkiem kruczym.

              Koniec bliższy kości skokowej ma bloczek o dwóch grzebieniach do połączenia z kością piszczelową, zaś bloczek dalszy tej kości z powierzchnią stawową łódkowatą do zestawienia z kością stępu ośrodkową.

             

Kości śródstopia. Są one prawie tak samo zbudowane jak kości śródręcza, z tą różnicą że u tego samego gatunku mogą występować minimalne różnice w długości i w  kształcie przekroju poprzecznego.

              U mięsożernych śródstopie obejmuje 4 kości. Kość śródstopia III i kość śródstopia IV są najdłuższe, zaś kość śródstopia II i kość śródstopia V są nieco krótsze i cieńsze, podobnie jak odpowiadające im kości palców stopy. Kości śródstopia są silniejsze niż odpowiadające im kości śródręcza. U psa kość śródręcza I, jest uwsteczniona do tego stopnia, że samodzielnie nie występuje, ponieważ zrasta się często z kością stępową I, chociaż notowane są przypadki form szczątkowych. 

               

 

 

Kości palców stopy. Przedstawiają się one podobnie jak w kończynie piersiowej.

              U mięsożernych brak palca I pozostają więc cztery palce II, III IV i V.

U niektórych ras psów może on występować jako palec szczątkowy zawieszony na skórze (bernardyn). Kościec palca obejmuje trzy człony palcowe oraz dwie trzeszczki członu palcowego bliższego i jedną trzeszczkę członu palcowego dalszego.

             

Człon palcowy bliższy czyli kość pęcinowa jest najdłuższą i największą, w stosunku do dwóch pozostałych członów, kością rurowatą, z niewielką jamą szpikową. Wyróżnia się w niej podstawę z dołkiem stawowym, trzon i głowę. Na powierzchni dłoniowej trzonu tej kości występuje ślad przyczepu więzadeł w postaci trójkąta członu palcowego bliższego.

             

Człon palcowy środkowy zwana kością koronową  jest znacznie krótsza od poprzedniej i lekko spłaszczona. Wyróżnia się w niej oprócz podstawy, trzonu i głowy, w pobliżu dołka stawowego, wyrostek wyprostny dla ścięgna mięśnia prostownika palców powierzchownego i położoną po stronie przeciwnej guzowatość zginaczowi,  miejsce przyczepu ścięgna mięśnia zginacza palców głębokiego.

             

Człon palcowy dalszy zwany jest kością pazurową na której można wyróżnić  trzy powierzchnie: zewnętrzną  czyli ścienną, podeszwowa i stawową.

Z kością pazurową związana jest trzeszczka, płaska kość ustawiona poprzecznie na dłoniowej powierzchni stawu pazurowego. Przylegająca od strony dłoniowej lub podeszwowej do stawu międzyczłonowego dalszego trzeszczka ta ma dwie powierzchnie stawowe; szerszą do zestawienia z kością koronową i węższą, położoną niżej, do zestawienia z kością pazurową.

 

Dr n. wet Tomasz Wojnar

Specjalistyczne Centrum Weterynaryjne CHIRON

Kraków, ul. Kuczkowskiego 3

 

KOŃCZYNA PIERSIOWA, część 1

 

W zrozumieniu sposobu poruszania się psów oraz związanych z zaburzeniami chodu chorobami występujących czasami u naszych milusińskich pomoże nam zapoznanie się z budową anatomiczną kończyn. Zapraszamy do zapoznania się z architektoniką szkieletu przedniej łapki psów a w następnym artykule z szkieletem tylnej łapy.   

  (więcej…)

SZKIELET GŁOWY – CZASZKA

 

Kości otaczające mózgowie zaliczamy do mózgowioczaszki, a kości otaczające pozostałe narządy głowy np. oko, język itp. tworzą trzewioczaszkę.

  (więcej…)

KRÓTKA BUDOWA KOŚCI

 

Drodzy czytelnicy mając na uwadze Waszą miłość do psów pragnę przybliżyć państwu podstawy anatomicznej budowy naszych podopiecznych. Postaram się w sposób najbardziej dostępny opowiedzieć Państwu o tym co każdy pies ma w środku i też na zewnątrz. Czasami bez tej wiedzy trudno nam zrozumieć dlaczego nasz pies inaczej się zachowuje w różnych etapach swojego życia i zapada na różne choroby.

  (więcej…)